دو فصلنامه بازاریابی سياسی شماره 1 - مگ لند

دو فصلنامه بازاریابی سياسی شماره 1

دو فصلنامه بازاریابی سياسی شماره 1

دو فصلنامه بازاریابی سياسی شماره 1

‫نشـ ـ ــریه‬ ‫علمݡی‪-‬تخصصݡی‬ ‫صاحب امتیاز‪:‬‬ ‫مرکز رشد دانشگاه امام صادق؟ع؟‬ ‫سردبیر‪:‬‬ ‫دکتر نادر جعفری‬ ‫هیئت تحریریه‪ :‬مدیر داخلی‪ :‬حسن وکیل زاده‬ ‫محمدامین باقری‪ ،‬سیدجواد حسینی‪ ،‬مدیر فنی‪ :‬سامان قاموس‬ ‫محمدمهدی حسین زاده‪ ،‬حسن وکیل زاده مدیر هنری‪ :‬سیدمصطفی شفیعی‬ ‫باتشکر از‪ :‬نشانی دفتر نشریه‪:‬‬ ‫مهدی مشفق‪ ،‬مجتبی باباخانی‪ ،‬خلیل نوروزی‪ ،‬تهران‪ -‬بزرگراه شهید چمران‪ -‬جنب پل مدیریت‬ ‫مرتضی ملک محمدی‪ ،‬سیاوش صلواتیان دانشگاه امام صادق؟ع؟‪ -‬مرکز رشد‬ ‫تلفکس‪89775592-88590027 :‬‬ ‫رایانامه‪info@pm.rushd.ir :‬‬ ‫در این شماره می خوانید‪:‬‬ ‫ ‬ ‫ ‬ ‫ ‬ ‫نطق پیش از دستور ‬ ‫یک هسته‪ ،‬یک قصه ‬ ‫‪3‬‬ ‫ ‬ ‫‪ 5‬‬ ‫در ربط بازار و سیاست‬ ‫ّاول شخص جمع؛ ما‬ ‫ ‬ ‫ ‬ ‫ ‬ ‫‪8‬‬ ‫ ‬ ‫‪2 4‬‬ ‫‪ 32‬‬ ‫رنگین کمان دیپلماسی‬ ‫انگاره سازی در رسانه ملی‬ ‫بیداری اسالمی؛ به وقت ا کنون‬ ‫ ‬ ‫ ‬ ‫‪3‬‬ ‫‪ 8‬‬ ‫‪ 64‬‬ ‫روسری قرمز ‪ ...‬روسری فیروزه ای‬ ‫بازاریابی سیاسی در بزنگاه مشروطه‬ ‫ ‬ ‫ ‬ ‫‪7‬‬ ‫‪ 4‬‬ ‫‪ 90‬‬ ‫رئیس جمهور ششم‪ ،‬هفتم یا هشتم؟‬ ‫نه ترامپ‪ ،‬نه کلینتون! بازاریابی سیاسی؛اری‬ ‫یادداشت های یک کتاب خوان ‬ ‫‪ 97‬‬ ‫از بیل تا هیالری؛ از نیومن‪ ۱۹۹۴‬تا نیومن‪۲۰۱۱‬‬ ‫�ن ط ݩݑ ٮݫ ݫ ݫ ݩݒ‬ ‫ݡى از ݩݑ‬ ‫س ݣ ݣݤ� ݣدݣݡسٮ ݣوݣرݤ‬ ‫ٯ ݫݕݭݣ ݫ ݫݭ ݫݔ ݣ ݣ ݤ ݣ‬ ‫ݣݣݣݣ‬ ‫ز س ݑ‬ ‫ݡٮݤ‬ ‫در ݣݣر ݭݓٮ ݣط ݣݬݓٮا�ار ݣݣوݣ ݣسݣ ݣ یݣ� ݣاݣ ݤ‬ ‫ً‬ ‫‪ ‬پدیده های اجتماعی ‪-‬چه از جنس فرهنگی چه از جنس سیاسی‪ -‬غالبا ماهیتی چندوجهی‬ ‫و پیچیده دارند و در ظهور و بروزشان عواملی چند هم از حیث تعدد و هم از حیث سطح با هم‬ ‫می امیزند تا اتفاقی حادث شود یا نشود‪ .‬از یک تحول اجتماعی خرد گرفته (فرا گیری یک مد)‬ ‫تا یک انقالب مردمی‪ ،‬همه و همه از حاصل اجتماع و برایند نیروهای عده ای کثیر از عوامل‬ ‫سبب ساز‪ ،‬فرصت ظهور پیدا می کنند‪ .‬در مقام تحلیل و بررسی هم احصاء و مالحظه ی همه این‬ ‫عوامل و تالقی و تضارب و تضاعف شان‪ ،‬امری واجب و ضروری است‪ ،‬به طوری که ساده سازی ان‪،‬‬ ‫ما را از حقیقت امر چه از حیث منبع زمینه ساز بروز پدیده و چه از حیث فرایند‪ ،‬دور کرده و نتایج‬ ‫گمراه کننده و ساده انگارانه ای را رقم می زند‪.‬‬ ‫شماره اول‪ -‬پاییز و زمستان ‪1395‬‬ ‫‪3‬‬ ‫�ن ط ݑݩ ٮ ݫ ݫ ݫ ݩݒ‬ ‫ݡى از ݩݑ‬ ‫س ݣݤ�ݣ ݣدݣݡسٮ ݣوݣرݤ‬ ‫ٯ ݫݭݕݣ ݫ ݫ ݭ ݫݔ ݣ ݣݤ ݣ‬ ‫ݣݣݣݣ‬ ‫‪ ‬بازاریابی سیاسی‪ ،‬یکی از پدیده های‬ ‫این چنینی است که در طول هزاران سال‬ ‫حیات حکومت ها و دولت ها به صورت عیان‪،‬‬ ‫موثر در سرنوشت انسان ها و قدرت ها بوده‬ ‫است‪ .‬این پدیده در نزدیک به سه دهه ی‬ ‫اخیر از پیرامون واقعیت های جامعه ی مدرن‬ ‫به درون کتاب ها امده و با قالب گیری ان از‬ ‫علوم همسایه و وام گیری روش شناسی های‬ ‫معتبر‪ ،‬خود را به عنوان یک دانش برای فهم‬ ‫پدیده های مشابه و حتی پیش بینی انها تبدیل‬ ‫کرده است‪ .‬پدیده هایی مثل انتخابات‪ ،‬دوام‬ ‫و قوام دولت ها‪ ،‬حضور فرهنگی و اقتصادی‬ ‫و حتی سیاسی و نظامی در یک کشور دیگر‪،‬‬ ‫همه در قالب موضوعات مورد بحث در دانشی‬ ‫با عنوان «بازاریابی سیاسی» طبقه بندی شده‬ ‫و مورد دقت و بررسی و تحلیل صاحبان امر و‬ ‫نظر قرار می گیرد‪.‬‬ ‫در این حوزه‪ ،‬سه دانش بازاریابی‪ ،‬علم‬ ‫ارتباطات و علم سیاست‪ ،‬نقش محوری‬ ‫را در ساخت و پرداخت ایفا نموده و علوم‬ ‫روان شناسی(چه فردی و چه اجتماعی)‪،‬‬ ‫جامعه شناسی و به طور خاص مردم شناسی‬ ‫و حقوق از جمله حقوق عمومی‪ ،‬حوزه های‬ ‫جانبی مدخلیت این علم به حساب می ایند‪.‬‬ ‫مفاهیم کالنی همچون انتخابات‪ ،‬قدرت نرم‪،‬‬ ‫براندازی‪ ،‬مدیریت افکار عمومی و رسانه در کنار‬ ‫مفاهیم دیگری همچون برندسازی‪،‬مدیریت‬ ‫تصویر‪ ،‬کمپین‪ ،‬تبلیغات‪ ،‬و ‪ ...‬در حوزه ی این‬ ‫دانش مورد بررسی و وا کاوی قرار می گیرند‪.‬‬ ‫‪ ‬مرکز رشد دانشگاه امام صادق؟ع؟‪ ،‬یکی از هسته های علمی خود را بر محور این موضوع شکل‬ ‫داده است‪ .‬این هسته با مطالعه دانش موجود و مضبوط‪ ،‬تالش می کند نسبت به جریانات و‬ ‫پدیده های ایران و دنیای امروز‪ ،‬هم در مقام تحلیل گری‪ ،‬هم در مقام پیش بینی‪ ،‬و هم در مقام‬ ‫مشاوره و طراحی‪ ،‬فعالیت علمی و دانشی نماید‪« .‬هسته بازاریابی سیاسی مرکز رشد» جهت‬ ‫اشاعه این دانش مشتمل بر ا گاهی بخشی اولیه نسبت به موضوع تا درگیرکردن افراد عالقه مند‬ ‫و مستعد با این حوزه ‪-‬و قرار گرفتن این مسئله در بین مسائل مهم با اولویت شان‪ ،-‬اقدام به‬ ‫پیش رو است‪ .‬نشریه بازاریابی‬ ‫فعالیت هایی چند نموده که از جمله ی انها انتشار نشریه ی‬ ‫ِ‬ ‫سیاسی فعال به صورت دو فصلنامه و در چند پیش شماره به زیور طبع اراسته می گردد و بعد از‬ ‫طی مراحل ازمایشی و امادگی‪ ،‬ان شاءاهلل در قد و قواره یک نشریه جامع و کامل به عالقه مندان و‬ ‫دغدغه مندان این حوزه تقدیم خواهد شد‪.‬‬ ‫‪4‬‬ ‫هسته بازاریابی سیاسی مرکز رشد‬ ‫ݠهس ت ݧ ݧ ݧݑݩݩ‬ ‫کݣ‬ ‫ک ݣ‪ ،‬ݬىݫ ݫݔ ݣٯ ݣ ݣ ݣص ݣ ݣهݤ ݣ‬ ‫ݬىݫ ݣݫݔ ݣ ݣ ݣ ݣ� ݣ ݣهݤ ݣ‬ ‫�ش‬ ‫خ‬ ‫ح‬ ‫ّݦ � ݫ ݫ ݫ ݫ‬ ‫ݭ‬ ‫ݓ‬ ‫ݡمع؛ ام‬ ‫صݣ‬ ‫لݣ ݣ ݣ ݣ ݣ ݣ ݣ ݣ‬ ‫او ݣ ݣ ݣ ݣ ݣ ݣ ݣ‬ ‫‪ ‬حل مسائل مبتالبه انقالب اسالمی نیازمند وجود قوه ی مساله شناسی ‪ ،‬قیام برای حل‬ ‫مساله‪ ،‬تربیت نیروی فکری مورد نیاز‪ ،‬استفاده از روش شناسی های معتبر در جهت تربیت نیرو‪،‬‬ ‫شناخت جامع مساله و حل مساله (هر سه باهم) ‪ ،‬ارتباط مستمر و موثر با میدان عمل ‪ ،‬اقدام‬ ‫برای حل مساله و اخذ بازخوردهای نوبه ای است‪ .‬مرکز رشد دانشگاه امام صادق؟ع؟ برای این‬ ‫مهم انسان های صاحب صالحیت را انتخاب کرده و می کند‪ ،‬سپس گردهم اورده و تالش می کند‬ ‫با استفاده از ظرفیت های موجود ‪ ،‬تحقق ماموریت افراد ‪-‬که همان حل مساله ای است‪ -‬را‬ ‫تسهیل نماید‪.‬‬ ‫یکی از مسائل فعلی انقالب که مبهم ماندن‬ ‫و رها کردنش‪ ،‬همچنان خسارت افرین است‪،‬‬ ‫بازاریابی سیاسی است‪ .‬بازاریابی سیاسی در‬ ‫تعریف ا کادمیک به دنبال ایجاد‪ ،‬حفظ و‬ ‫ارتقاء روابط بلند مدت سیاسی سودمند برای‬ ‫جامعه است به طوری که اهداف بازیگران‬ ‫سیاسی و سازمان های درگیر براورده شود‬ ‫و در سه عرصه ی انتخابات‪ ،‬بقا و استمرار‬ ‫دولت ها ‪( ،‬و دکترین متعلق شان) و بین الملل‬ ‫(دیپلماسی عمومی و قدرت نرم و ‪ )...‬نقش‬ ‫افرینی می کند‪.‬‬ ‫مطالعات نشان می دهد که این سه حوزه‬ ‫ً‬ ‫تقریبا ‪-‬هر کدام شان‪ ،-‬در نظام جمهوری‬ ‫اسالمی فاقد یک دکترین قابل اعتبار و‬ ‫اعتناست‪ .‬البته در هریک از این عرصه ها‪،‬‬ ‫اتفاقاتی می افتد لکن بدون طر ح ریزی و برنامه‬ ‫ریزی مدون و قابل تعقیب و نظارت‪ .‬البته‬ ‫عدم بلوغ سیاسی در امر تصدی گری این‬ ‫موضوعات نیز به عنوان یکی از علت های اصلی‬ ‫سردرگمی‪ ،‬قابل چشم پوشی نیست‪.‬‬ ‫شماره اول‪ -‬پاییز و زمستان ‪1395‬‬ ‫‪5‬‬ ‫ݠهس ت ݧ ݧ ݧ ݧݑݩݩ‬ ‫کݣ‬ ‫ک ݣ‪ ،‬ݬى ݫ ݫݔ ݣ ݣٯ ݣ ݣ ݣص ݣ ݣهݤݣ ݣ‬ ‫ݬىݣݫ ݣݫݔ ݣ ݣ ݣ ݣ ݣ� ݣ ݣهݤݣ ݣ‬ ‫‪ ‬قبل‪ ،‬حین و بعد از انتخابات سال ‪ 88‬که منجر به شکل گیری جریان فتنه شد ‪ ،‬مساله‬ ‫بازاریابی سیاسی در انتخابات مورد توجه قرار گرفت و در دانشگاه امام صادق؟ع؟ دو پایان نامه‬ ‫در این خصوص نوشته شد و تالش گردید تا ادبیات بازاریابی سیاسی منسجم تر و کارامدتر وارد‬ ‫عرصه علمی (و نه سیاستگذاری) کشور شود‪ .‬البته قبل از ان و حتی بعد از ان تا کنون تالش های‬ ‫ً‬ ‫پرا کنده ای در مجموعه های علمی و بعضا ستادهای انتخاباتی کاندیداها اتفاق افتاده و احتماال‬ ‫می افتد‪ ،‬لکن از ان جا که عمده تالش ها‪ ،‬گرته برداری شده است لذا با حدی از تصادف و شانس‬ ‫ً‬ ‫بعضا جواب داده یا نداده است‪.‬‬ ‫به هر صورت اتفاقات چند سال اخیر خاصه در سه عرصه انتخابات‪ ،‬مذا کرات هسته ای و موضوع‬ ‫نفوذ‪ ،‬عده ای را مشتاق و عالقه مند به سرک کشیدن‪ ،‬تورق‪ ،‬مطالعه کردن‪ ،‬و حتی عمیق شدن‬ ‫در ادبیات موضوع بازاریابی سیاسی نموده است‪.‬‬ ‫البته عنصر جذابیت های ظاهری این حوزه ی علمی‪-‬عملیاتی از یک طرف‪ ،‬و نیاز به تالش وافر‬ ‫و خستگی ناپذیر از طرف دیگر‪ ،‬سبب می شد که خیلی ها‪ ،‬به اندازه ی همان جذابیت ها‪ ،‬کوتاه‬ ‫زمانی در این موضوع بمانند و چون محقق و موثر شدن در ان نیاز به تالش زیاد داشت و دارد‪،‬‬ ‫خیلی ها را در ماندگاری بلندمدت سرد می کرد‪.‬‬ ‫در این میان یکی از پژوهشگران که دغدغه ی حل یکی از مسائل انقالب را داشت با ورود به این‬ ‫عرصه(بازاریابی سیاسی) و مطالعه در جوانب و اشراف به نقشه موضوع‪ ،‬دریافت که انتخابات یکی‬ ‫از چند جزء مورد بحث در این علم است و حوزه های اصلی و اساسی این موضوع (همراه با زیر‬ ‫حوزه های متعدد و متنوع و قابل اعتنا) شکل اصلی قیافه بازاریابی سیاسی را می سازد‪.‬‬ ‫مطالعات این پژوهشگر حول زیر موضوع بازاریابی سیاسی بین الملل سازمان یافت‪ .‬و بعد‬ ‫از رسیدن به یک مساله با عنوان‪ :‬بازاریابی سیاسی‪ ،‬روایت تصویر ارائه شده از نظام جمهوری‬ ‫اسالمی ایران در عرصه ی بین الملل‪ ،‬مورد مطالعه دولت های اول اقای خاتمی و اقای احمدی‬ ‫نژاد‪ ،‬ان را کانالیزه و قابل پیگیری و دستیابی کرد‪ .‬پژوهشگر و مساله اش در این زمان (اسفند ‪)92‬‬ ‫وارد مرکز رشد شدند‪.‬‬ ‫این مساله بعد از ‪ 2‬سال مطالعه گسترده در کلیات و جزئیات به شکل یک اثر قابل دفاع در امد و‬ ‫در ‪ 19‬بهمن ‪ 94‬نهایی شد و پذیرفته گردید‪.‬‬ ‫با حل شدن این مساله‪ ،‬تالش برای نقب زدن به سایر حوزه ها و زیر حوزه ها عطشنا ک تر از قبل‬ ‫خود را نمایان ساخت و سبب شد پژوهشگرانی که در طول چند سال گذشته این حوزه را مورد‬ ‫مطالعه قرار می دادند‪ ،‬دور هم جمع شوند و هسته ای در درون مرکز رشد با عنوان هسته ی‬ ‫بازاریابی سیاسی را شکل دهند‪.‬‬ ‫ان شاءاهلل‪ ،‬در مورد برنامه ها و فعالیت های هسته و جزئیات ان در هر شماره از این نشریه در قالب‬ ‫صفحه «یک هسته‪ ،‬یک قصه» بیشتر خواهیم نوشت‪.‬‬ ‫‪6‬‬ ‫هسته بازاریابی سیاسی مرکز رشد‬ ‫خلیل نوروزی‬ ‫دانش اموخته کارشناسی ارشد معارف اسالمی و مدیریت بازرگانی دانشگاه امام صادق؟ع؟ و‬ ‫دانشجوی دکترای سیاست گذاری علم و فناوری دانشگاه تهران‬ ‫ݐںݩ‬ ‫گ کم دݤى‬ ‫ݔ‬ ‫ݬ‬ ‫ݫ‬ ‫ݫ‬ ‫م‬ ‫ݬ‬ ‫ل‬ ‫ݡٮ‬ ‫ݭ‬ ‫ان ݣ ݕ اسݡی‬ ‫ݣرݣ ݔ ݪݬى ݣنݥ ݣ ݣ ݣ ݣ ݣ‬ ‫چکیده‬ ‫«دیپلماسی» ا گر به عنوان یک رشته علمی مورد بحث قرار گیرد‪ ،‬بی شک تنه به تنه ی رشته های‬ ‫علمی کهنی مانند روابط عمومی می زند و در قدمتی به اندازه قدمت خود انسان قابل بررسی‬ ‫است‪ .‬دیپلماسی در طول تاریخ همراه با دگرگونی های بین المللی و تحول در سیاست داخلی‬ ‫کشورها دچار تحوالت عمده ای شده و اشکال متنوعی به خود گرفته است‪ .‬در عصر وابستگی های‬ ‫متقابل جهانی و تغییر قدرت از سخت افزارانه به نرم افزارانه اشکال نوینی از دیپلماسی پدید‬ ‫امده است که به جای اتکا به ابزارهای قدرت سخت‪ ،‬از ابزارهای قدرت نرم استفاده می نماید‪.‬‬ ‫ً‬ ‫ً‬ ‫دیپلماسی سیری از رویکرد کامال سیاسی تا کامال مضاف را در طول تاریخ تجربه کرده و رشته های‬ ‫علمی ویژه خود را در سطوح متفاوت اموزش عالی ایجاد نموده است‪.‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪Discipline -1‬‬ ‫‪8‬‬ ‫هسته بازاریابی سیاسی مرکز رشد‬ ‫نشـ ـ ـ ـ ـ ـ ــریه‬ ‫علمݡی‪-‬تخصصݡی‬ ‫مطالعه سیر تحول دیپلماسی در گذر زمان‪-‬از دوران باستان تا دیپلماسی نوین‪ -‬نشان می دهد‬ ‫ً‬ ‫که این مفهوم متناسب با متغیرهای تاثیرگذار در ّ‬ ‫ماهیت ان‪ ،‬از ابزاری «صرفا جهت مذا کره در‬ ‫راستای حل و فصل مسالمت امیز اختالفات» به «مجموعه ای از ابزارهای اقتصادی‪ ،‬فرهنگی‪،‬‬ ‫اجتماعی‪ ،‬سیاسی‪ ،‬علمی و فناورانه در راستای تحقق اهداف سیاست خارجی و منافع کنش گران»‬ ‫تبدیل شده است‪ .‬با تحول در معنا و مفهوم دیپلماسی و گسترده تر شدن ابزارهای تاثیرگذار‬ ‫دیپلماتیک همچون ابزارهای اقتصادی‪ ،‬فرهنگی‪ ،‬اجتماعی و علمی و فناوری برای جایگزینی‬ ‫ً‬ ‫و نقش افرینی دیپلماسی و ابزارهای متعدد ان به جای جنگ و خشونت کامال فراهم شده است‪.‬‬ ‫از این رو قدرت برتر و نفوذ بیشتر در گرو قدرت نرم بیشتر و گسترده تر کشورها است‪ .‬بخش اصلی‬ ‫این مقاله ‪ ،‬طرح و تبیین اشکال متنوع دیپلماسی نوین در هفت شکل یعنی دیپلماسی عمومی‪،‬‬ ‫دیپلماسی شهری‪ ،‬دیپلماسی فرهنگی‪ ،‬دیپلماسی اقتصادی‪ ،‬دیپلماسی انرژی‪ ،‬دیپلماسی‬ ‫رسانه ای‪ ،‬و دیپلماسی علم و فناوری است‪.‬‬ ‫واژ گان کلیدی‪ :‬اقسام دیپلماسی‪ ،‬دیپلماسی عمومی‪ ،‬روابط بین الملل‬ ‫‪ -1‬مقدمه و بیان مساله‬ ‫برخی اندیشمندان ایرانی بر این باورند که‬ ‫برای پیشرفت علمی و اجرایی کشور و رفع‬ ‫فاصله ی کنونی با جهان نیازمند کسب دانش‬ ‫و تجربه از مسیر ارتباط و همکاری با سایر‬ ‫کشورها در سطوحی مقدماتی هستیم‪« :‬ما‬ ‫احتیاج داریم یاد بگیریم چگونه ایده ای برای‬ ‫انجام کار پژوهشی جدید مبتنی بر یک سوال‬ ‫در اجتماع علمی شکل می گیرد ‪ ...‬چگونه‬ ‫اجرای ان مدیریت می شود‪ ،‬چگونه ابزار جدید‬ ‫علمی مورد نیاز ساخته ‪ ...‬و نیروی الزم برای‬ ‫بهره برداری تربیت می شود ‪ ...‬در هیچ یک از‬ ‫این زمینه ها ما تجربه نداریم و باید بیاموزیم‬ ‫و تجربه کسب کنیم‪( ».‬منصوری‪ )۱۳۹۵ ،‬این‬ ‫در حالی ست که برخی دیگر از جهت قدرت‬ ‫وارد می شوند و معتقدند کشور ایران باید در‬ ‫تعامل سازنده با سایر کشورها‪ ،‬ان ها را از رشد و‬ ‫پیشرفت خود بهره مند سازد‪« :‬موقعیت کنونی‬ ‫ایران به عنوان ابرقدرت منطقه ای و الگویی‬ ‫برای کشورهای مسلمان‪ ،‬حاصل بی اثر کردن‬ ‫بسیاری از نقشه های امریکا برای خاورمیانه‬ ‫و نتیجه ی دیپلماسی فعال است» (میرزایی‪،‬‬ ‫‪ .)۱۳۹۰‬مالحظه می شود که هر دو دیدگاه به‬ ‫این نتیجه می رسند که باید دیپلماسی فعالی‬ ‫داشت‪ .‬حال باید دید ماهیت این دیپلماسی‬ ‫چیست و چگونه می توان متناسب با حوزه های‬ ‫ّ‬ ‫مزیت دار کشور از دیپلماسی متناسب استفاده‬ ‫نمود‪ .‬برای پاسخ به این پرسش ها الزم است‬ ‫مروری بر سابقه ی بکارگیری دیپلماسی در‬ ‫روابط میان کشورها‪ ،‬انواع ان و سیر ّ‬ ‫تحول و‬ ‫پیشرفت اقسام دیپلماسی انجام گیرد‪.‬‬ ‫شماره اول‪ -‬پاییز و زمستان ‪1395‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪ -2‬اهداف و سواالت پژوهش‬ ‫این مقاله با هدف تشریح سیر مفهومی‪ ،‬بسترهای شکل گیری و اقتضائات بهره گیری از انواع‬ ‫دیپلماسی‪ ،‬پاسخ به این سوال را پی می گیرد‪ :‬سیر مفهومی‪ ،‬بسترهای شکل گیری و اقتضائات‬ ‫بهره گیری از انواع دیپلماسی کدامند؟‬ ‫‪ -3‬مطالعه مروری‪ :‬تبیین ّ‬ ‫تطورات‬ ‫مفهومی و مصداقی دیپلماسی‬ ‫ً‬ ‫دیپلماسی سیری از رویکرد کامال سیاسی‬ ‫ً‬ ‫تا کامال مضاف را در طول تاریخ تجربه کرده‬ ‫و رشته های علمی ویژه خود را در سطوح‬ ‫متفاوت اموزش عالی ایجاد نموده است‪.‬‬ ‫تولیت اولیه دیپلماسی در دست بزرگمردان‬ ‫کنون‬ ‫عرصه سیاست ملل بوده است‪ .‬اما در‬ ‫ِ‬ ‫تاریخ‪ ،‬اهتمام به صیانت از اراء ملی در عرصه‬ ‫بین الملل با مشارکت شهرداران‪ ،‬صنعتگران‪،‬‬ ‫روحانیون‪ ،‬دانشمندان و سایر نقش افرینان‬ ‫میهنی در عرصه بین المللی صورت می گیرد‪.‬‬ ‫مرور سیر تاریخی حکایت از سه دوره دیپلماسی‬ ‫از باستان تا کالسیک و از کالسیک تا نوین دارد‬ ‫که در ادامه هریک تشریح می شود‪.‬‬ ‫‪ -1-3‬دیپلماسی دوران باستان (قدیم)‬ ‫‪1‬‬ ‫پیش از شکوفایی فرهنگ یونان‪ ،‬در‬ ‫تمدن های اولیه ایران‪ ،‬هند‪ ،‬چین و مصر‬ ‫دیپلماسی رواج داشته است‪ .‬مکاتبات‬ ‫سیاسی کشف شده در مصر مربوط به سیزده‬ ‫قرن قبل از میالد مسیح‪ ،‬